حساب کاربری | عضویت
امروز: ۱۳۹۶ جمعه ۸ ارديبهشت


 آلاینده ها و سموم موجود در خوراک حیوانات (بخش دوم)

 

بسمه تعالی

 

ادامه ی مقاله ی سموم و مواد ضد تغذیه ای- توکسین های گیاهی

واحد تحقیق و توسعه ی شرکت زرین خاک قاین

 

توکسین های گیاهی :

بسیاری از ترکیبات گیاهی به طور بالقوه می توانند اثرات نامطلوبی برتولید حیوانات اهلی ( دام وطیور ) داشته باشند در واقع این ترکیبات در بسیاری از مواد علوفه ای و دانه ای که در تغذیه حیوانات به کار می روند حضور دارند. غلظت معمول یکسری از سموم گیاهی مهم در جدول شماره ی 4 ارئه شده است. توکسین های گیاهی به 2 گروه حساس به حرارت و مقاوم در برابر حرارت تقسیم می شوند . گروه حساس به حرارت شامل موادی می شود که نسبت به فرآیندهای حرارتی استاندارد در طی فرآوری محصولات حساس می باشند مانند لکتین ، ممانعت کننده های پروتئیناز و ترکیبات سیانوژنیک. ازگروه مقاوم به حرارت می توان به پروتئین های آنی ژنیک ,تانن های فشرده، آلکالوئیدهای کوینولیزیدین، گلوکوزاینولات ها، گاسپیول، ساپونین ها، اسید های آمینه ی غیر پروتئینی،  S-methylcysteine sulphoxide، میموزین واستروژن های گیاهی اشاره کرد. آقای Dmello در سال 2000 در مقاله ای به طور مفصل در مورد این ترکیبات ضد تغذیه ای صحبت کرده اند، اما نکات برجسته همیشه ارزش تکرار را دارند:

Table 4
Plant toxins: sources and concentrations

Toxin

Principal sources

Typical concentrations

Lectins

Jackbean

73 units/mg protein

 

Winged bean

40-320 units/mg

 

Lima beans

59 units/mg protein

Trypsin inhibitors

Soybean

88 units/mg

Antigenic proteins

Soybean

-

Cyanogens

Cassava root

186 mg HCN/kg

Condensed tannins

Acacia spp.

65 g/kg

 

Lotus spp.

30-40 g/kg

Quinolizidine alkaloids

Lupin

10-20 g/kg

Glusosinolates

Rapeseed

100 mmol/kg

Gossypol

Cottonseed

0.6-12 g/kg (free)

Saponins (steroidal)

Brachiaria decumbens; Panicum spp.

-

S-methyl cysteine sulphoxide

Kale

40-60 g/kg

Mimosine

Leucaena leucocephala

145 g/kg (seed)

 

 

25 g/kg (leaf)

Phyto-oestrogens

Clover; lucerne; soybean

-

Source: Compiled from D'Mello, 1995.

 

لکتین ها:

لکتین ها پروتئین هایی با قابلیت صدمه زدن به لایه ی میکاسای روده می باشند. برعکس بیشتر پروتئین های موجود در خوراک، لکتین ها نسبت به هضم شدن بسیار مقاوم هستند و در حیواناتی که جیره ی آن ها حاوی دانه ی برخی لگوم ها باشد اغلب بخش عمده ی لکتین خورده شده به صورت دست نخورده در مدفوع قابل بازیافت می باشد. یک مثال مهم از لکتین هایی که دارای خواص بالقوه ی ضد تغذیه ای وسمی می باشد، concanavalin A  است که یک ترکیب موجود در jack been  ( نوعی لوبیا) می باشد. لکتین ها همچنین در دیگر لگوم ها شامل wingead bean  و سویا نیز وجود دارند. کانکاوالینA  سبب افزایش ریزش غشاء براش بردرها و کاهش ارتفاع ویلی ها می شود، که نتیجتاً موجب کاهش سطح جذب در روده ی باریک می گردد. دیگر لیکتین ها ممکن است توسط اِئوزینوفیل ها و لیمفوسیت ها در lamina properia روده فیلتر شوند. اثرات کلی لکتین ها شامل کاهش در جذب مواد مغذی می شود ، اما ممکن است سیستم ایمنی را نیز مختل کنند .

ممانعت کننده های پروتئینازها:

یکی از نمونه های معمول فاکتورهای ضد تغذیه ای حساس به حرارت، ممانعت کننده های پروتئینازها می باشند. این ممانعت کننده ها یک رده ی منحصر به فرد از پروتئین ها را تشکیل می دهند، که دارای توانایی واکنش بسیار اختصاصی با تعدادی از آنزیم های پروتئولایتیک در ترشحات دستگاه گوارش حیوانات می باشند. ممانعت کننده های تریپسین موجود در دانه‌ی سویا در حال حاضر به خوبی شناخته شده اند و یک عامل تعیین کننده در ارزیابی ارزش تغذیه ای آن به شمار می روند. ممانعت کننده های پروتئیناز همچنین در دیگر دانه های لگوم ها مانند  باقلا، لوبیای بالدار، لوبیای سودانی و لوبیای چشم بلبلی نیز وجود دارند. اثرات این مواد ضد تغذیه ای شامل کاهش درهضم پروتئین ها و از دست دادن اسید های آمینه ی اندوژنوس می شود که در مجموع منجر به اختلال در عملکرد می گردند.

پروتئین های آنتی ژنیک:

برخی پروتئین های ذخیره ای معین که در دانه های بقولات حضور دارند، دارای قابلیت عبور از سد سلول های لایه ی اپیتلیال لایه ی Mucosa در روده ی کوچک می باشند و پس از عبور از این لایه ی سلولی اثرات منفی خود را بر عملکرد سیستم ایمنی حیوانات پرورشی برجای می گذارند. در مورد دانه ی سویا، پروتئین های آنتی ژنیک شناسایی شده عبارتند از گلایسینین و Beta-conglycinin.. از مشخصه های پروتئین های آنتی ژنیک، مقاومت آن ها در برابر دناتوره شدن در اثر فرآیندهای حرارتی متداول و مقاومت در برابر تجزیه ی آنزیمی در دستگاه گوارش پستانداران می باشد. مهم ترین و قابل توجه ترین عوارض پروتیین های آنتی ژنیک در زمینه بروز سندرم حساسیت بیش از حد سیستم ایمنی قابل تصور است. بروز این سندرم اغلب در شرایطی رخ می دهد که دانه سویای حرارت دیده به به بچه خوک ها و یا گوساله های حساس (دارای زمینه مساعد برای بروز حساسیت) خورانده شود. عامل حساسیت زا سبب بروز واکنش گسترده ی حسساسیتی(آلرژیک)، هم به صورت  سیستمیک و هم به صورت موضعی به همراه آسیب شدید روده ای می گردد. عوارض ناشی از بروز این واکنش های حساسیتی شامل جابه جایی غیر طبیعی مواد گوارشی در طول لوله گوارش، اختلال در جذب مواد مغذی و مستعد شدن برای ابتلا به اسهال می باشند.

ترکیبات سیانوژنیک:

ترکیبات سیانوژنیک (تولید کننده یون سیانید) به طور گسترده و به شکل های بسیار متنوعی در گیاهان مشاهده می شوند. در سورگوم و کاساوا٬ ترکیبات سیانوژنیک غالب به ترتیب عبارتند از دهورین و لینامارین. لینامارین همچنین در بذر کتان نیز دیده می شود. ترکیبات سیانوژنیک در واقع گلوکوزوئیدهایی هستند که وقتی وارد دستگاه گوارش می شوند٬ در اثر تجزیه شدن٬ به راحتی یون سیانید HCN تولید می کنند و این یون (سیانید) سبب  بروز اختلال در سیستم عصبی مرکزی٬ نقص در تنفس و ایست قلبی می گردد. شاید یکی از دلایلی که پودر فرآوری نشده ی ریشه کاساوا نسبت به پودر فرآوری شده دارای میزان انژی قابل متابولیسم پایین تری برای طیور است٬ حضور همین ترکیبات سیانوژنیک می باشد.

تانن های متراکم:

تانن ها به گروهی از ترکیبات فنولی که وزن مولکولی آن ها بالاتر از500 دالتون می باشد٬ تعلق دارند. تانن های متراکم یک زیر گروه از این مولکول ها (تانن ها) هستند و در علوفه و دانه ی گیاهان لگومینوزه به طور گسترده ای دیده می شوند و همچنین در گیاه سورگوم نیز دیده می شوند. گاو و گوسفند نسبت به تانن های متراکم حساس هستند، در حالی  که بزها نسبت به مصرف تانن های متراکم مقاوم تر می باشند. عوارض نامطلوب ناشی از مصرف تانن های متراکم در گوسفند زمانی نمایان می شود که بخش عمده ی جیره ی این حیوان از گیاهان تانن داری مانند کُنار و یا لگوم هایی که در مرتع می رویند مانند گونه های مختلف آکاسیا تشکیل شده باشد. با این وجود٬ حضور تانن های متراکم در سطوح متعادل (حدود30 تا 40 گرم در هر کیلوگرم ماده ی خشک علوفه ی لگومینوزه) ممکن است اثرات مثبتی مانند افزایش میزان پروتیین عبوری از شکمبه به شیردان و کاهش خطر بروز نفخ را برای گاوها درپی داشته باشد. همچنین گزارش شده است که مصرف تانن های متراکم در سطوح بالاتر (100تا120گرم در کیلوگرم ماده ی خشک علوفه های لگومینوزه) می توانند سبب کاهش در بروز بیماری های انگلی مربوط به دستگاه گوارش در بره ها شود.

آلکالوییدهای کوئینولیزیدین:

الکالوییدهای کوئینولیزیدین٬ در نوعی گیاه از خانواده لگومینوزه به نام لوپین دیده می شوند و شامل لوپینین٬ آسپارتئین و لوپانین می باشند. ارقام تلخ مزه ی لوپین حاوی سطوح بالاتری از آلکالوییدها هستند (آلکالویید تام) و به دلیل اینکه سبب کاهش مصرف خوراک می شوند برای استفاده به عنوان خوراک دام مناسب نیستند. بعلاوه، اگر گاو های آبستن انواع شناخته شده ای از لوپین ها را مصرف کنند٬ ممکن است گوساله هایی با چندین نا هنجاری مادرزادی را به دنیا اورند.

گلوکوزاینولات ها:

گلوکوزاینولات ها٬ گلوکوزوئید هایی هستند که در علوفه های متعلق به خانواده ی شب بو مانند کلم از اهمیت ویژه ای برخوردار دارند. حذف گلوکز از گلوکزاینولات ها به وسیله ی آنزیم های گیاهی و یا آنزیم های میکروبی (آنزیم میروسیناز)، منجر می شود به رها شدن طیف وسیعی از ترکیباتی که وقتی مورد تجزیه بیشتر قرار می گیرند، تعدادی متابولیت سمی را تولید می کنند. متداول ترین ترکیباتی که در اثر تجزیه ی مشتقات گلوکوزاینولات ها تولید می شوند ایزوتیوسیانات ها و نیتریل ها هستند٬ اما بسته به شرایطی مانند PH٬ دما و غلظت کاتیون های فلزی، شماری از متابولیت های دیگر نیز ممکن است تولید شوند. این ترکیبات به ویژه در دام های غیر نشخوارکننده و تک معده ای ها٬ ممکن است عوارضی از قبیل آسیب به اندام های داخلی، بروز گواتر و کمبود ید و کاهش مصرف خوراک را به دنبال داشته باشند.

گاسیپول:

رنگدانه ی گاسیپول در بذر پنبه (تخم پنبه) چه به صورت آزاد و چه به صورت باند شده وجود دارد. در دانه ی کامل و فرآیند نشده٬ گاسیپول عموما به فرم آزاد وجود دارد٬ اما در اثر فرآوری کردن تخم پنبه به منظور غیر فعال کردن گاسیپول موجود  در آن٬ ممکن است مقادیر متفاوتی از گاسیپول موجود با پروتیین ها باند شود. گاسیپول ازاد یک عامل مسمومیت زا است و سبب آسیب به اندام ها٬ نارسایی قلبی و مرگ می شود. تغذیه ی جوانه ها (گاو های نر) با کنجاله ی تخم پنبه می تواند سبب افزایش تولید اسپرم های غیر طبیعی و از طرف دیگر کاهش کل میزان تولید اسپرم گردد.

ساپونین ها:

ساپونین ها به دو گروه تقسیم می شوند: ساپونین های استروئیدی که تحت عنوان گلوکوزیدها و در گیاهان مرتعی مشخص مانند انواع گو نه های ارزان و نوعی گیاه گرامینه بومی آفریقا دیده می شوند و در چاودار نیز حضور دارند و ساپو نین های  تری تریپنوئیدی که در سویا  و یونجه مشاهده می شوند. بسیاری از موارد بروز حساسیت به نور (سوختگی های پوستی همراه با ریزش مو که ناشی  از حساسیت به اشعه ماوراء بنفش خورشید  است) در گوسفند، که ناشی از نقص کبد هستند٬ به مصرف گیاهان علوفه ای حاوی ساپونین های استروئیدی نسبت داده می شود. در عوض ساپونین های تری ترپنوئیدی موجود در یونجه٬ تجزیه ی پروتئین های خوراک را در شکمبه کاهش می دهند.

اسیدهای آمینه:

طیف گسترده ای از اسیدهای آمینه ی غیر پروتئینی (فاقد کد زیستی) چه در برگ و چه در بذر گیاهان دیده می شوند. علوفه و ریشه ی گیاهان خانواده ی براسیکاسه (شب بو) حاوی اس-متیل سیستئین سولفوکساید(SMCO) هستند، در حالی که اسیدهای آمینه ی آروماتیک مانند میموزین٬ در برگ و دانه ی لگوم های مناطق گرمسیری مانند گیاه Leucaena Leucocephala  دیده می شوند. خوراندن آزاد و بدون محدودیت علوفه ی گیاهان خانواده ی شب بو٬ مانند کلزا٬ کلم و... به نشخوارکنندگان موجب وارد آمدن آسیب به اندام های داخلی به همراه بروز کم خونی ناشی از تجزیه شدن ترکیب هِم موجود در هموگلوبین می شود که این موضوع را به مصرف Mco ها نسبت می دهند. خوراندن علوفه ی لوکانا (که حاوی اسید آمینه ی میموزین است) به صورت ناگهانی و بدون آداپتاسیون به گوسفند، سبب ریزش پشم٬ کاهش مصرف خوراک و مرگ می شود. علائم مسمومیت ناشی از مصرف لوکانا در گاو شامل ریختن موهای بدن٬ ترشح بزاق بیش از حد٬ بی حالی٬ از دست دادن وزن و بزرگ شدن تیروئید می باشد.

استروژن های گیاهی:

 استروژن های گیاهی شامل طیف وسیعی از ترکیبات ایزوفلاونوئید می باشند که غالبا در علوفه و دانه ی گیاهان متعلق به خانواده لگومینوزه (مانند یونجه٬ شبدر و سویا) دیده می شوند. در گیاه شبدر مهم ترین استروژن گیاهی که دیده می شود، فورمونونتین نام دارد. فیتواستروژن ها در شکمبه به صورت فعالانه ای مورد متابولیسم قرار می گیرند و ترکیباتی از آن ها تولید می شود که از لحاظ عملکرد زیست شناختی بسیار متفاوت و متنوع هستند. فورمونونتین در شکمبه به یک ترکیب استروژنیک بسیار فعال تری تبدیل می شود. دانشمندان استروژن های گیاهی را با بیماری موسوم به «بیماری شبدر» که در گوسفند بروز می کند و علائم آن شامل تخمک گذاری پایین و نرخ پایین موفقیت در لقاح است مرتبط می دانند.

دانه ی علف های هرز:

آلودگی خوراک دام و طیور و آبزیان با بذور علف های هرز یک مشکل بزرگ در سراسر دنیاست. تاثیر نامطلوب وجود دانه ی علف های هرز در خوراک از دو عامل ناشی می شود: یکی وجود مواد سمی در آن ها و دیگری اینکه سبب رقیق شدن جیره و کاهش تراکم مواد مغذی در آن می گردند. توکسین های موجود در این دانه ها شامل بسیاری از مواردی می شوند که در این مقاله ذکر شد٬ بویژه آلکالوئیدها، ساپونین٬ اسیدهای آمینه و ممانعت کننده های پروتئینازها. نمونه هایی از برخی از دانه های علف های هرز که در کشورهای  مختلف قوانینی برای کنترل میزان آن ها در خوراک دام و طیور و آبزیان وجود دارد عبارتند از: بذر تاتوره٬ بذرماشک٬ بذرکرچک٬ بذرنخود شنی(نیام رنگی) و بذر نخود شنی مکرانی.

درپایان از آنچه گفته شد می توانیم نتیجه بگیریم که همواره موادی برای آلوده کردن خوراک های دام و طیور در نقاط مختلف دنیا وجود دارند و گاهاً این آلودگی ها چه از یک جنس و چه از انواع متفاوت، می توانند در یک ماده خوراکی واحد به طور همزمان ظهور پیدا کنند که این موضوع را پیچیده تر می سازد. اگر بازدهی دام ها را مد نظر قرار ندهیم، این سموم به صورت تجمعی عمل کرده و می توانند زمینه ساز بسیاری از ناهنجاریها ی شناخته شده و ناشناخته در انسان های مصرف کننده باشند. بنابراین نیاز به تحقیقات بیشتر و موشکافانه تری برای شناسایی عوامل مسمومیت زا، مکانیسم عمل آن ها و نحوه ی خنثی سازی آن ها وجود دارد. همچنین در کوتاه مدت استفاده از توکسین بایندرهایی که بتوانند طیف وسیعی از مواد ضد تغذیه ای را خنثی نمایند نیز می تواند مفید باشد. در حال حاضر توکسین بایندرهایی که بتوانند این طیف وسیع را پوشش دهند وجود ندارد و اغلب این ترکیبات به جذب چند مورد خاص از مایکوتوکسین ها محدود می شوند. با امید به اینکه مطالب ارائه شده در بخش های اول و دوم این بحث مفید واقع شده باشد و موضوعات مطرح شده در این بحث حساسیت لازم برای پیگیری اینگونه عوامل ضد تغذیه ای و کاهش اثرات مضر آن ها را در مخاطبان گرامی ایجاد نموده باشد.

با تشکر واحد تحقیق و توسعه شرکت زرین خاک قاین

اطلاعات بیشتر در سایت شرکت

 www.zarinkhak.com

تاريخ: ۱۳۹۳/۸/۸
 


نظر کاربران
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:

آخرین اخبار
  حضور گروه ویوان در نمایشگاه بین المللی استان اصفهان
گروه ویوان در پانزدهمین نمایشگاه تخصصی دام، طیور و آبزیان اصفهان میزبان فعالان صنعت دامپروری و مرغداری از سراسر کشور بود.

  کسب عنوان کارآفرین برتر از سوی وزارت کار
آقای مهندس میرزاده، مدیرعامل گروه ویوان به عنوان کارآفرین برتر از سوی وزیر محترم تعاون کار و رفاه اجتماعی انتخاب شدند.

  برگزاری سمینار آموزشی در استان اصفهان
گروه ویوان، سمینار آموزشی با حضور فعالان صنعت دام و طیور استان اصفهان برگزار نمود. در این گردهمایی جناب آقای پروفسور قربانی استاد دانشگاه صنعتی اصفهان و جناب آقای دکتر شاهی، قایم مقام خانه تعاونگران استان خراسان رضوی سخنرانی نمودند.

مقالات
  اهمیت استفاده از زرین بایندر در تغذیه طیور
زرین‌بایندر به عنوان اولین توکسین بایندر و پلت بایندر معدنی در ایران، و دارای پشتوانه ی علمی گسترده تا کنون در چندین پایان نامه و طرح تحقیقاتی از لحاظ خاصیت توکسین بایندری مورد ارزیابی قرار گرفته و نسبت به جذب آفلاتوکسین ها بسیار اختصاصی عمل می کند، به طوری که تا کنون هیچ یک از موادی نظیر زغال اکتیو، دیواره ی مخمر، ترکیبات گیاهی و .... نتوانسته اند در جذب آفلاتوکسین ها با آن رقابت کنند.

  اهمیت استفاده از زرین بایندر در طرح های پرواربندی
امروزه بخش قابل توجهی از نیاز کشور به گوشت قرمز از طرح‌های پرواربندی فشرده تأمین می‌شود. یکی از مواد متراکم در تغذیه‌ی دام‌های پرواری منابع پروتئینی می‌باشد که استفاده‌ی بهینه از پروتئین خام و مخصوصاً NPN (نیتروژن غیر پروتئینی) می‌تواند هم از نظر اقتصادی و هم از نظر عملکرد دام حائز اهمیّت باشد.

  آلاینده ها و سموم موجود در خوراک حیوانات (بخش دوم)
خوراک حیوانات و علوفه های مورد استفاده در سراسر جهان، محتوی رنج وسیعی از مواد آلاینده و مواد سمی هستند که این مواد می توانند منشأ طبیعی داشته و یا حاصل فعالیت های بشری باشند.

  آلاینده ها و سموم موجود در خوراک حیوانات (بخش اول)
خوراک حیوانات و علوفه های مورد استفاده در سراسر جهان، محتوی رنج وسیعی از مواد آلاینده و مواد سمی هستند که این مواد می توانند منشأ طبیعی داشته و یا حاصل فعالیت های بشری باشند.

  فواید کاربرد بنتونیت فرآوری شده ی حرارتی ((زرین بایندر)) در تغذیه آبزیان
با توجه به آنچه در رابطه با استفاده از بنتونیت در جیره ی آبزیان به ویژه قزل آلا گذشت، کاربرد این ماده در جیره ها هم از لحاظ اقتصادی بسیار به صرفه است و هم از لحاظ کمک به سلامت عمومی جامعه و تأمین غذای سالم، اما در انتخاب بنتونیت مورد استفاده حتماً باید به نکاتی چند توجه نمود تا نتیجه ی مطلوب حاصل گردد.

  دریافت مقاله مربوط به تاثیر زرین بایندر بر عملکرد جوجه های گوشتی-زبان انگلیسی
دریافت مقاله مربوط به تاثیر زرین بایندر بر عملکرد جوجه های گوشتی-زبان انگلیسی

  پرورش اسب
نکات مهم در نگهداری و پرورش اسب ها

  آلومینوسیلیکات ها
آلومینوسیلیکات ها و بنتونیت

  مواد ضد تغذیه ای و مایکوتوکسین ها
مواد ضد تغذیه ای موجود در مواد خوراکی و مایکوتوکسین ها(سموم قارچی)

  اثرات تغذیه ای سموم ارگانوفسفره (فوزالون و دیازینون) در دام
تأثیر آفت‌کشهای ارگانوفسفره در مواد خوراکی، بر اکوسیستم شکمبه، عملکرد و متابولیت‌های خونی نشخوارکنندگان و میزان انتقال آن در فرآورده‌های دامی با و یا بدون زریّن‌بایندر(بنتونیت سدیمی با فرآوری خاص حرارتی)

لینک ها

 
گستره ی کاربرد محصولات
           
 
خوراک دام
  خوراک طیور   خوراک آبزیان   تولید کود کشاورزی   ایزوگام   حفاری   ارت


صفحه اصلی   |   درباره ما   |   ارتباط با ما   |   اخبـــار   |   گالری تصاویر

کلیه حقوق سایت متعلق به شرکت زرین خاک قاین می باشد.

طراحی و اجرا توسط: وب باکس پورتال